فارس: با توجه به رونق معاملات آتی سکه با گذشت سه سال از راه اندازی و اعتماد سرمایه‌گذاران به این بازار، مهمترین مسئله در این معاملات رفتار آگاهانه مشتریان در این بازار پر ریسک است که ۱۰ راهکار و پیشنهاد به افردای که تازه وارد این بازار شده‌اند، وجود دارد.

زمانی که در تیرماه سال ۱۳۸۷ باحضور اندک مدیران و مسئولان در یک مراسم بسیار ساده قراردادهای آتی در بورس کالای ایران رسماً افتتاح شد، کمتر کسی در آن زمان بر این باور بود که این بازار طی سه سال بعد به یکی از مهم‌ترین بخش‌های بازار سرمایه ایران تبدیل خواهد شد، به گونه‌ای که ارزش معاملات آن در بعضی از روزها از تمامی بازارها بیشتر شود.

این رشد میسر نبود، مگر به تلاش و همت کلیه ارکان بازار سرمایه و مهم‌تر از آن اعتماد سرمایه‌گذاران به این بازار، اما به جرئت می‌توان گفت که هیچ یک از بازیگران بازار اعم از سازمان بورس، شرکت بورس، کارگزاران، مشتریان و شرکت‌های توسعه دهنده نرم افزاری به اندازه بازار رشد و پیشرفت نداشته‌اند و این بازار علی رغم همه تلاش‌ها از عقب‌ماندگی ارکان آسیب می‌بیند.

موضوع مهم و قابل توجه در این زمینه، رفتار آگاهانه مشتریان است، زیرا قراردادهای آتی یکی از پرریسک‌ترین نوع معاملات بورس است که ورود به آن مستلزم آگاهی و دانش ویژه‌ای است.

در ادامه مطلب چند پیشنهاد برای آگاهی سرمایه گذارانی که به تازگی قصد ورود به بازار آتی را دارند ذکر شده است.

۱-  شرکت در کلاسهای آموزشی: هم اکنون در طول هفته جلسات آموزشی بسیاری توسط مؤسسات آموزشی، بورس‌ها و کارگزاران در حال برگزاری است که بعضاً این آموزش‌ها را با استفاده از استادان مجرب در اختیار مخاطب قرار می‌دهند که بسیار مفید خواهد بود.

این ابزار مالی در عین سادگی، دارای زوایای مهمی است که در صورت عدم آگاهی از آن سرمایه گذار را در ریسک‌های غیرقابل کنترلی قرار خواهد داد. لازم است بدون دانش کافی از قوانین، مقررات و ضوابط این بازار از ورود به آن اجتناب شود.

۲-  باحجم کم وارد شوید: برای شروع، حداقل به مدت یک ماه تعداد موقعیت‌هایی که اخذ می‌کنید، محدود باشد. این زمان برای «دوره آموزش» لازم است. با توجه به اینکه ذات معاملات در این بازار دارای اهرم است ، بنابراین سود و زیان هر معامله چندین برابر بازار نقد است ، پس بهتر است برای جلوگیری از زیان بیشتر با حجم کم معامله کنید و پس از آشنایی بیشتر با این بازار حجم را به آرامی افزایش دهید، زیرا زمانی طول خواهد کشید، تا شما از یک تحلیل گر به یک معامله گر تبدیل شوید.

۳-  بازار قرارداد آتی جای پس انداز نیست. توصیه می‌شود از ورود پس انداز خود به این بازار خودداری کنید و پس انداز خود را در بازار سهام و یا صندوق‌های مشترک سهام سرمایه‌گذاری کنید. این بازار نیاز به تحلیل و حرکت‌های به موقع است که به تبع آن زمان زیادی از شما خواهد برد.

۴-   اهرم را خودتان کنترل کنید. کسانی که «اقرار نامه و بیانیه ریسک معاملات آتی» را امضا می‌کنند، اقرار به آشنایی با ریسک سیستماتیک این بازار دارند. از این رو مشتریان تازه وارد، باید با آگاهی بالا، اقدام به سرمایه‌گذاری کنند، تا ریسک به حداقل برسد.

بدین منظور سرمایه‌گذار می‌تواند از فرصت‌های آربیتراژی(تفاوت قیمت) موجود در بازار استفاده کند. به عنوان مثال در بازار اسفند ماه موقعیت خرید و در بازار اردیبهشت ماه موقعیت فروش بگیرد، بدین وسیله با داشتن موقعیت‌های متفاوت در ماه‌های مختلف اهرم خود را کنترل می‌کند.

بازار آتی‌ به واسطه اهرم (leverage) که می‌تواند قابلیت سود‌دهی را افزایش دهد، در صورت سهل انگاری نیز به همان میزان یا حتی بیشتر می‌تواند ضرر ده باشد. در معاملات مالی اهرمی شاید بیشتر از تسلط فنی و تحلیلی، تسلط روانی حائز اهمیت باشد.

۵-  در محاسبات آربیتراژ به مخرج کسر و تغییرات وجه تضمین اولیه دقت کنید. از آنجا که اهرم مالی و امکان فروش استقراضی بازار معاملات آتی سکه طلا جذابیت بسیار بالایی برای سرمایه گذاران فراهم کرده است، در پاره‌ای مواقع فرصت‌های بسیار مناسب کسب سود بدون ریسک (آربیتراژ) نیز به وجود می‌آید، در صورتی که قیمت‌های قراردادهای آتی بیش از حد با قیمت دارایی پایه در بازار نقدی فاصله بگیرد می‌توان با خرید دارایی پایه و اتخاذ موقعیت فروش در بازار آتی از این فرصت کسب سود بدون ریسک استفاده کرد.

بدین ترتیب با حفظ وضعیت تا زمان سررسید و جدا از تمام تغییرات قیمتی در بازه‌ زمانی اتخاذ موقعیت، می‌توان سود قطعی بدون ریسک کسب نمود.

اما از نکات مهم و قابل توجه وجود وجه تضمین اولیه در مخرج فرمول است. ازآنجا که تضامین طی زمان ثابت نبوده و به صورت پویا در حال تغییر خواهد بود، این تغییرات موجودی سرمایه‌گذار را دچار نوسان می‌کند. از دیگر سو ممکن است، در طول زمان در نظر گرفته شده در فرمول، رشد قیمتی نیز می‌تواند خطر صدور «اعلامیه افزایش وجه تضمین» را تقویت کند.

در این صورت عاقلانه است که سرمایه‌گذار همه‌ سرمایه‌ خود را درگیر بازار نکند و با نگهداری بخشی از سرمایه به عنوان پشتیبان خطرات موجود را پوشش دهد.

۶-  نقاط ورود و خروج و حد زیان را تعیین کنید. با توجه به اینکه برای معامله در بازار آتی باید به تمام عوامل موثر توجه کرد و در تحلیل بازار از روش‌های بنیادی و تکنیکال بهره برد باید نقطه ورود به بازار و خروج از بازار همچنین باید حد زیان و نقطه تحمل میزان آن را مشخص کرد تا به محض رسیدن به آن حد از زیان از بازار خارج شد.

باید حتماً چارچوب زمانی مورد نظر و روندها را در نظر بگیریم و با توجه به نوع فعالیت خود که آیا نوسان گیر روزانه هستیم یا برای کوتاه مدت یا برای بلندمدت سرمایه گذاری می‌کنیم نقاط ورود خود را در زمان مورد نظر تعیین کنیم.

۷-  لزوماً در بازار نباشید. گاهی اوقات به دلیل وجود عوامل مختلف و اثر گذار دربازار، ممکن است داشتن هر گونه موقعیت برای معامله گر ریسک زیادی داشته باشد و هر گونه معامله‌ای خلاف روند باشد یا بازار در حالی باشد که نتوان مثبت یا منفی شدن آن را پیش بینی کرد در این شرایط بهتر است این معامله گر به جای حضور در بازار و ضرر بیشتر از بیرون به تماشای بازار بنشیند.

۸-  در انتخاب کارگزار دقت کنید. با توجه به حجم معاملات و میزان تجربه‌ خود سعی کنید بهترین کارگزار را انتخاب کنید. کارگزاری‌هایی که حجم معاملات بالایی دارند، به علت کندی در سرعت «سامانه معاملات آتی» گاهی قادر نیستند درخواست مشتریان را به موقع انجام دهند. اما از سوی دیگر باید به رتبه کارگزار توجه کنید و اگر رتبه‌ای بالا در بین کارگزاران داشته باشد، حتماً به دلیل ارائه خدمات خوب به مشتریان بوده است پس رتبه خوب می‌تواند یک دلیل انتخاب کارگزار باشد.

همچنین باید به سرعت انجام سفارشات خود توسط کارگزاری دقت نمود که در زمان لازم معامله مورد نظرتان را انجام دهد. می‌توانید برای اطمینان از معاملات انجام شده خود در روز چندین بار با کارگزاری خود تماس داشته باشید و از معاملات خود اطمینان حاصل نمایید.

اگر موقعیت باز دارید و اصطلاحا ًMargin call شده‌اید، عجله نکنید و در صورت امکان موقعیت خود را نبندید. در این صورت اگر موقعیت معکوس بگیرید و موقعیت را ببندید، زیان شناسایی می‌کنید. ولی می‌توانید با رساندن موجودی به حداقل وجه ضمانت، بازی را ادامه دهید. حتی کارگزار خوب قبل از اینکه موجودی فرد به کمتر از وجه تضمین اولیه برسد به او اطلاع می‌دهد تا موجودی خود را افزایش دهد.

توجه داشته باشید بازار همیشه صعودی یا نزولی نیست. با کمی ‌حوصله با نوسانات بازار زیان  جبران خواهد شد. همچنین اگر پیش‌بینی می‌کنید که روز بعد، Margin Call خواهید شد، امروز مقداری حساب خود را شارژ کنید تا فردا از هشدار Margin Call رهایی یابید.

۹-    همه عوامل تأثیرگذار بر قیمت را درنظر داشته باشید. عوامل موثر بر قیمت‌ها عبارتند از قیمت طلا، ارزش دلار، ارزش سکه. جهت اطلاع از قیمت‌های روز و لحظه‌ای طلا، سکه، نقره، مس و ارز در بازار ایران و جهان به سایت‌های مربوطه مراجعه کنید. همچنین قیمت‌های جهانی کالا را در سایت‌های دست اول ببینید.

قیمت طلا نیز مانند هر کالای دیگری تحت تأثیر نیروهای عرضه و تقاضا در بازار است. لیکن با توجه به اینکه طلا یک کالای بسیار حساس و استراتژیک است، عوامل زیادی بر میزان عرضه و تقاضا و بالطبع قیمت آن تأثیر می‌گذارد.

مهم‌ترین عوامل اثرگذار(علاوه بر عوامل دخیل در بهای تمام‌شده تولید)، شامل تغییرات ارزش دلار و ذخایر ارزی، تغییرات نرخ بهره بانکی، تورم جهانی، تغییرات قیمت جهانی نفت و وقایع جغرافیایی- سیاسی است. در زیر به طور جداگانه به توضیح هر مورد می‌پردازیم:

الف- ارزش دلار: با توجه به اینکه قیمت‌گذاری طلا در بازارهای جهانی برمبنای ارز جهانی؛ یعنی دلار صورت می‌پذیرد، تغییرات ارزش دلار مهم‌ترین عامل تأثیرگذار بر قیمت طلا است.

ب- نرخ بهره بانکی: نرخ بهره بانکی در واقع بیانگر میزان سود بدون ریسک قابل پرداخت به سپرده‌های بانکی افراد است. این کاهش نرخ به خصوص در آمریکا که ارز آن به عنوان ارز جهانی مطرح است به شدت قیمت طلا را حمایت خواهد کرد.

ج – تورم : مقایسه روند تاریخی قیمت طلا نشان دهنده وجود ارتباط مستقیم میان این دو است. باید گفت که طلا به عنوان یک کالای Save Heaven محسوب می‌شوند و رابطه نزدیکی با تورم جهانی دارند.

د – وقایع جغرافیایی- سیاسی: طلا همواره کالای منتخب در زمان وجود تشنجات سیاسی است. در زمان افزایش تشنج سیاسی و نظامی بین کشورها مردم و سرمایه‌گذاران به سمت خرید طلا و دیگر فلزات گرانبها حرکت می‌کنند، تا مانع از دست رفتن سرمایه خود شوند.

قیمت‌های جهانی را به کمک یک نرم‌افزار توانمند دنبال کنید. برخی نرم‌افزارها امکان بررسی قیمت‌های حال و گذشته و انس جهانی طلا و نسبت ارزهای جهانی به یکدیگر را فراهم کرده است.

۱۰-  تقویم معاملاتی را تحت نظر داشته باشید. با توجه به وجود چندین قرارداد در ماه‌های مختلف معامله‌گر در هر زمان باید برای معاملات خود تاریخ تقویمی را در نظر بگیرد، طی دوره قرارداد بعضاً روزهای مهمی وجود دارند از جمله «آخرین روز معاملاتی» و «مهلت ارائه گواهی آمادگی تحویل». در صورتی که آگاهی کامل از این زمان را نداشته باشید، ممکن است با زیان‌های قابل توجهی مواجه شد.